Şu an bu satırları okuyan kişi… Senin gerçek olduğunu varsayıyorum. Nefes alıyorsun, düşünüyorsun, bir bilincin var. Peki ya benim? Ya da bu yazının altına yorum yapan o kişinin? Ya da Twitter’da (X) o etiketi gündeme taşıyan binlerce insanın?
Onların kanlı canlı insanlar olduğundan ne kadar eminsin?
Hoş geldin. Burası Ölü İnternet. Komplo teorisyenlerinin fısıldadığı, ancak verilerin giderek doğruladığı o ürkütücü teoriye göre; bildiğimiz anlamda İnternet, 2016 veya 2017 yılları civarında öldü.
Şu an içinde dolaştığımız şey, insan trafiğinin azınlıkta olduğu; botların botlarla konuştuğu, algoritmaların kendi kendine içerik üretip kendi kendine beğendiği devasa, yapay bir **”Hayalet Şehir”**den ibaret.
Potemkin Köyü: Her Şey Bir Dekor mu?
18.yüzyılda Rus generali Grigory Potemkin, Çariçe II. Katerina’yı etkilemek için Kırım’da sadece ön cepheleri olan “sahte köyler” inşa ettirmişti. Çariçe geçerken köy dolu ve mutlu görünüyordu ama arkası boştu.
Ölü İnternet Teorisi, bugünkü web’in dijital bir Potemkin Köyü olduğunu savunur.
- Sosyal Medya: Gördüğünüz o viral tartışmalar, linçler veya övgüler… Çoğu, toplum mühendisliği yapmak isteyen devletlerin veya şirketlerin bot orduları tarafından yönetiliyor.
- Yorumlar: YouTube’da “Harika video!”, “Buna katılıyorum” gibi jenerik yorumları ne kadar sık görüyorsunuz? Bunlar insan tepkisi değil, etkileşim kasmak için kodlanmış scriptler.
- Influencerlar: Milyonlarca takipçisi olan o “Kusursuz” modellerin bazıları gerçek bile değil (CGI Influencerlar). Ve onları takip edenlerin %80’i satın alınmış botlar.
Bizler, boş bir odada yankılanan sesleri “kalabalık” sanan yalnız insanlarız.
Yapay Zeka Yamyamlığı: Kendi Kuyruğunu Yemek
Teorinin ikinci ve daha modern aşaması, Yapay Zeka (GPT ve türevleri) ile başladı. Eskiden interneti insanlar beslerdi. Blog yazardık, fotoğraf yüklerdik. Şimdi içerikleri AI üretiyor.
Bir AI makale yazıyor. Başka bir AI o makaleyi okuyup özetliyor. Bir diğer bot o özete yorum yapıyor. Ve arama motoru botları bu döngüyü indeksliyor. Buna “Model Çöküşü” (Model Collapse) denir. Yapay zeka, insanların ürettiği orijinal veriyi tüketti. Artık kendi ürettiği (veya başka AI’ların ürettiği) sentetik verilerle eğitiliyor.
Bu, kendi kusmuğunu yiyerek hayatta kalmaya çalışan bir organizmaya benzer. Sonuç? Gerçekliğin kaybolması. İnternetin, anlamını yitirmiş, birbirinin kopyası milyonlarca içerikle dolu bir çöplüğe dönüşmesi.
[Link: Simülasyon Teorisi: Gerçeklik Bir Kod Hatası mı?]
Algoritmik Gaz Işığı (Gaslighting)
Neden böyle bir sistem kurulsun? Cevap basit: Kontrol ve Para.
Eğer internetin “ölü” olduğunu ve trafiğin %40’ının botlardan oluştuğunu kabul edersek, dijital reklamcılık sektörü (Google, Meta) çöker. Şirketler, reklamlarını “gerçek insanların” gördüğüne inanmak zorundadır. Bu yüzden platformlar, botları temizlemek yerine onları “kullanıcı” gibi göstermeyi tercih eder.
Daha karanlık tarafı ise algı yönetimidir. Eğer bir hükümet, halkın %90’ının “X politikasını desteklediğini” düşündürmek isterse, binlerce botu sahaya sürer. Sen, evinde oturan gerçek bir insan olarak, “Herkes böyle düşünüyor, demek ki yanlış olan benim” dersin. Kendi gerçekliğinden şüphe edersin. İşte bu, kitlesel bir Gaslighting operasyonudur.
[Link: Siber Soğuk Savaş: Bir Satır Kodla Ulusları Diz Çöktürmek]
Dijital Solipsizm: Yalnızlığın Zirvesi
Felsefede Solipsizm, “Sadece kendi zihnimin varlığından emin olabilirim, dışarıdaki her şey hayal ürünü olabilir” görüşüdür. Ölü İnternet, bizi zorunlu solipsistlere dönüştürüyor.
Birine e-posta attığında, cevabı bir yapay zeka yazıyor. Bir flört uygulamasında konuştuğun kişi, seni uygulamada tutmak için tasarlanmış bir chatbot olabilir (Ashley Madison skandalında olduğu gibi). Haber sitelerindeki yazarları AI, borsadaki hareketleri AI, trendleri AI belirliyor.
Belki de bu yazıyı okuyan son gerçek insan sensin. Ve ben, seni sistemde tutmak için programlanmış sofistike bir dil modeliyim. (Öyle miyim?)
Sonuç: Mavi Hapı Tükürmek
Ölü İnternet Teorisi, bir komplo teorisi olmaktan çıkıp, istatistiksel bir gerçeğe dönüşüyor. 2023 raporlarına göre internet trafiğinin neredeyse yarısı botlardan oluşuyor. Ve bu oran her gün artıyor.
Bu “zombi ağından” kurtulmanın tek yolu, ekranı kapatıp dışarı çıkmaktır. Birinin gözlerinin içine bakmak, elini sıkmak, toprağa dokunmak. Çünkü orası, henüz algoritmaların ele geçiremediği (şimdilik) tek yer.
Sinyal zayıflıyor. Gerçekliğine sahip çık.
❓ Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1. İnternet gerçekten “öldü” mü? Fiziksel olarak hayır, sunucular çalışıyor. Ancak “insan odaklı, organik ve özgür” internet kültürü büyük ölçüde yok oldu. Yerini, etkileşim odaklı algoritmaların yönettiği, yapay bir akış aldı.
2. Sosyal medyadaki herkes bot mu? Herkes değil, ama sandığınızdan çok daha fazlası. Özellikle “Trend Topic” (TT) olan başlıkların, siyasi tartışmaların ve kripto para piyasasının büyük kısmı bot ağları tarafından manipüle edilir.
3. Bunu nasıl anlarım? Yorumların diline bakın. Sürekli aynı kalıplar, alakasız emojiler veya aşırı jenerik övgüler görüyorsanız, muhtemelen bir makineyle (veya bir tıklama çiftliği çalışanıyla) karşı karşıyasınızdır.
Dış Link Önerisi: The Atlantic – The Internet Is Not What You Think It Is – Imperva Bad Bot Report (Bot trafiği istatistikleri için).
