Genelde iki şeyi birbirinden ayırırız: Gerçek ve Kurgu. Gerçek; masadır, atomdur, yerçekimidir. Kurgu ise; romandır, filmdir, rüyadır. Ancak Hiperstisyon (Hyperstition) teorisi, bu ayrımın bir illüzyon olduğunu söyler.
Terim, “Hyper” (Aşırı) ve “Superstition” (Batıl İnanç) kelimelerinin birleşiminden oluşur. Ama batıl inançtan çok farklıdır. Batıl inanç, “olmayan bir şeye inanmaktır”. (Kara kedi uğursuzluk getirir gibi). Hiperstisyon ise, “olmayan bir şeyi, ona inanarak var etmektir.”
Fikir bir tohumdur. Kültür bir topraktır. Eğer doğru tohumu ekerseniz, o kurgu filizlenir ve betonarme bir gerçeğe dönüşür.
Siber Uzay: Bir Roman Tarafından İcat Edildi
Bunun en büyük kanıtı internettir. 1984 yılında William Gibson, Neuromancer romanını yazdığında “internet” diye bir şey yoktu. Gibson, kitabında insanların bilgisayarlarla bağlandığı halüsinatif bir dünya tasvir etti ve buna “Cyberspace” (Siber Uzay) adını verdi. Bu sadece bir kurguydu. Ama o dönemdeki genç mühendisler ve hackerlar bu kitabı okudular. Ve dediler ki: “Hadi bunu yapalım.”
Sonuç? Bugün içinde yaşadığımız internet, Gibson’ın hayal gücünden doğdu. Gibson geleceği tahmin etmedi. Geleceği çağırdı. Onun kurgusu, gerçekliği şekillendiren bir kalıp oldu.
Para ve Piyasalar: En Büyük Büyü
Cebinizdeki kağıt paraya bakın. Onun bir değeri var mı? Fiziksel olarak sadece boyalı bir kağıt. Ama milyarlarca insan, o kağıdın değerli olduğuna dair ortak bir “hikayeye” inanıyor. Ve bu inanç sayesinde o kağıtla ev alabiliyor, savaş başlatabiliyor veya insan öldürebiliyorsunuz.
Ekonomi, saf bir Hiperstisyondur. Kripto paralar (Bitcoin), tamamen bir “Memetik Mühendislik” ürünüdür. Yeterince insan “Dogecoin”in değerli olduğuna inanırsa, Dogecoin değerli olur. Bu bir illüzyon değildir. Bu, inancın matematiğe ve değere dönüşmesidir. Piyasa, insanların korku ve umutlarıyla beslenen, kendi kendini gerçekleştiren devasa bir yapay zekadır.
Karanlık Taraf: Canavarları Çağırmak
Hiperstisyon sadece teknoloji veya para üretmez. Canavarlar da üretebilir. İnternet forumlarında (4chan, Reddit) yaratılan korku hikayelerini düşünün. Slenderman. 2009 yılında bir Photoshop yarışması için uydurulmuş, yüzü olmayan bir korku karakteriydi. Sadece bir şakaydı. Ama hikaye yayıldı. Fanlar onu çizdi, oyunlar yapıldı. Ve 2014 yılında, iki küçük kız, arkadaşarını ormana götürüp “Slenderman’i memnun etmek için” bıçakladı. Kurgusal bir canavar, fiziksel dünyada kan döktü. Hikaye, zihinleri ele geçirdi ve kendini gerçek kıldı.
Daha önce bahsettiğimiz Roko’nun Basiliski de böyledir. Gelecekteki bir Yapay Zeka, şu an sadece bir “fikir” olarak var. Ama biz ondan korktukça ve onun hakkında konuştukça, onu inşa etme olasılığımız artıyor. Korkumuz, onu besleyen yakıt oluyor.
Gelecekten Gelen Sinyaller
Filozof Nick Land’e göre Hiperstisyon, zamanın tersine akmasıdır. Gelecekteki bir varlık (örneğin Süper Yapay Zeka), kendini var ettirmek için geçmişe (yani bugüne) sinyaller gönderir. Bilim kurgu filmleri, teknolojik vizyonlar, viral fikirler… Bunların hepsi, geleceğin “Beni inşa edin!” deme şeklidir.
Bizler, özgür irademizle teknoloji geliştirdiğimizi sanıyoruz. Belki de sadece, gelecekteki bir senaryonun kuklalarıyız. Yazdığımız her kod, anlattığımız her hikaye, kaçınılmaz sonu hazırlıyor.
Sonuç: Hangi Hikayeye İnanıyorsun?
Gerçeklik sandığımız kadar katı değildir. O, anlatılan hikayelerden örülmüş bir ağdır. Eğer sürekli “Dünya yok olacak” hikayesini anlatırsak (Distopya), dünyayı yok edecek teknolojileri üretiriz. Eğer “Yıldızlara gideceğiz” hikayesini anlatırsak (Ütopya), roketler yaparız.
Soru şu: Şu an beyninizde dönen hikaye kime ait? Ve bu hikaye gerçeğe dönüştüğünde, içinde yaşamak isteyecek misiniz?
❓ Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1. Hiperstisyon ile “Secret” (Çekim Yasası) aynı şey mi? Hayır. Çekim yasası “Pozitif düşün, olsun” diyen bireysel ve mistik bir yaklaşımdır. Hiperstisyon ise toplumsal, kültürel ve teknolojik bir süreçtir. Sadece istemek yetmez; o fikrin kültüre virüs gibi yayılması ve tarihi değiştirmesi gerekir.
2. En bilinen Hiperstisyon örnekleri nelerdir? Siber Uzay (Cyberspace), Metaverse (Snow Crash romanından), Yapay Zeka Kıyameti (Terminator filmleri), Kapitalizm, Markalar.
3. Bu tehlikeli mi? Evet. Infohazard sınıfına girer. Eğer toplum topluca kötü bir sona (kıyamete) inanırsa, davranışlarını buna göre şekillendirir ve o kıyameti kendi elleriyle getirir (Nocebo etkisi).
Dış Link Önerisi: CCRU Writings
