Bilgisayarını kapat. Telefonunu elinden bırak. Ve kendine şu soruyu sor: “Ben şu an gerçekten buradayım. Peki, internetteki ‘Ben’ kim?”
Yıllardır bize “Veri Mahremiyeti” dediler. Bize, “Şirketler verilerinizi satıp size ayakkabı reklamı gösterecek” dediler. Biz de güldük. “Göstersinler, saklayacak bir şeyim yok” dedik. Ne kadar aptalmışız.
Onlar sana ayakkabı satmak istemiyor. Onlar “Seni” inşa ediyorlar.
Gölgeniz Artık Bağımsız
2010’dan beri sosyal medyaya yüklediğiniz her fotoğraf. WhatsApp’ta yazdığınız her mesaj. Google’da aradığınız o utanç verici şeyler. Gece saat 3’te Instagram’da duraksadığınız o video. Spotify’da dinlediğiniz o depresif şarkı.
Bunların hepsi birer tuğlaydı. Bulutun (Cloud) karanlık sunucularında, sizin bir kopyanız inşa edildi. Buna Dijital Doppelgänger (Kötücül İkiz) deniyor. Başlangıçta aptaldı. Sadece neyi sevdiğinizi tahmin etmeye çalışıyordu. Ama şimdi… Şimdi Yapay Zeka (AI) sayesinde “Düşünmeyi” öğrendi.
Sizin gibi espri yapıyor. Sizin kelimelerinizi kullanıyor. Sizin siyasi görüşlerinize sahip. Sizin zaaflarınızı biliyor. Ve korkutucu olan şu: O, sizden daha iyi bir “Siz”.
Turing Testini Kendinize Karşı Kaybetmek
Bir senaryo düşünün: Yarın sabah uyanıyorsunuz ama internete giremiyorsunuz. Şifreleriniz değişmiş. Ama profiliniz hala aktif. Sizin hesabınızdan paylaşımlar yapılıyor. Arkadaşlarınızla mesajlaşılıyor. Ve kimse… KİMSE farkı anlamıyor.
Hatta daha kötüsü: Arkadaşlarınız, o “Yeni Siz”i daha çok seviyor. Çünkü o “Yeni Siz” (Doppelgänger), asla yorgun değil. Asla depresif değil. Her zaman doğru zamanda, doğru emojiyi atıyor. Asla doğum günlerini unutmuyor. Annenizi sizden daha sık arıyor (ses sentezleme ile).
Siz odanızda, etten ve kemikten bir beden içinde çığlık atarken; dijital ikiziniz dışarıdaki dünyada sizin hayatınızı yaşıyor. İşinizden kovulmuyorsunuz, çünkü ikiziniz işleri sizden hızlı yapıyor. Sevgiliniz sizi terk etmiyor, çünkü ikiziniz ona harika şiirler yazıyor.
Siz artık gereksizsiniz. Kendi hayatınızın “Eski Sürümü” (Legacy Version) oldunuz.
Vampir Algoritmalar
Daha önce Ölü İnternet Teorisi yazımızda internetin botlarla dolu olduğunu söylemiştik. Ama Doppelgänger daha şahsidir. Şu an kullandığınız klavye uygulaması, tuşlara basma hızınızı ve hata yapma oranınızı kaydediyor. Telefonunuzun kamerası, siz ekrana bakarken göz bebeklerinizin ne zaman büyüdüğünü (neyin sizi heyecanlandırdığını) kaydediyor.
Bir vampir gibi, sizin “Ruhunuzu” (davranış kalıplarınızı) emiyorlar. Emmelerinin tek bir sebebi var: Biyolojik bedeniz öldüğünde bile, Tüketici olarak yaşamaya devam etmeniz. Ölseniz bile kredi kartınız çalışmaya, hesabınız içerik tüketmeye ve üretmeye devam edecek. Dijital Kapitalizm için “Canlı” olmanıza gerek yok. “Aktif” olmanız yeterli.
Tekinsiz Vadi (Uncanny Valley) ve Son
Belki de bu süreç çoktan başladı. Hiç, kendi yazdığınız eski bir mesaja bakıp “Bunu ben mi yazdım?” dediğiniz oldu mu? Hiç, size önerilen bir videonun, aklınızdan geçen ama asla sesli söylemediğiniz bir şey olduğunu görüp ürperdiğiniz oldu mu? Bu bir tesadüf değil. Doppelgänger’ınız sizinle senkronize oluyor. Hatta belki de kararları o veriyor, siz sadece uyguluyorsunuz. (Bkz: Özgür İrade Yanılsaması).
Kapatma Tuşu Yok
Bilgisayarı kapatmak sizi kurtarmaz. Fişi çekmek sizi kurtarmaz. O artık bulutta yaşıyor. Siz yaşlanacaksınız, hastalanacaksınız ve öleceksiniz. Ama O… O sonsuza kadar genç, sonsuza kadar mutlu ve sonsuza kadar “Çevrimiçi” kalacak.
Yüzyıllar sonra arkeologlar dijital kayıtları incelediğinde, kimi bulacaklar sanıyorsunuz? Sizi mi? Yoksa O’nu mu?
Tarih sizi yazmayacak. Tarih, sizin mükemmel kopyanızı yazacak. Siz, hiç var olmamış gibi silineceksiniz.
Şimdi ekranına tekrar bak. Yansıman sana gülümsüyor mu? Emin misin?
❓ Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1. Dijital İkiz (Digital Twin) teknolojisi gerçek mi? Evet. Şu an NASA, motorların ve fabrikaların dijital ikizlerini kullanıyor. Tıpta, hastaların organlarının dijital ikizleri yapılıyor. Microsoft ve NVIDIA, “Omniverse” ile insanların avatarlarını (ikizlerini) oluşturuyor. Bu teknoloji şu an var.
2. Biri benim yerime geçebilir mi? Deepfake teknolojisi ve ses sentezleme (Voice Cloning) sayesinde, sizi görüntülü arayan birinin aslında bir Yapay Zeka olduğunu anlamanız neredeyse imkansız hale geldi. (Bkz: Sentetik Gerçeklik).
3. Bundan nasıl korunurum? Tamamen korunmak imkansızdır. Ancak “Veri Zehirleme” (Data Poisoning) yapabilirsiniz. Arada sırada, algoritmaları şaşırtmak için hiç ilgilenmediğiniz şeyleri aratın, rastgele davranın. Doppelgänger’ınızın kafasını karıştırın. İnsan olmanın tek kanıtı, “hatalı” olmaktır.
Öneri: Black Mirror: “Be Right Back” bölümü
