Onlarca yıldır gökyüzüne bakıp aynı soruyu soruyoruz: “Herkes nerede?” (Fermi Paradoksu).
Evren milyarlarca yaşında, trilyonlarca yıldız ve gezegenle dolu. İstatistiksel olarak, yaşamın kaynıyor olması gerekirdi. Gökyüzü, gelişmiş medeniyetlerin sinyalleriyle, ticaret gemileriyle, Dyson Küreleri’yle dolu olmalıydı.
Ama sadece sessizlik var. Sağır edici, sonsuz bir sessizlik.
Çoğu bilim insanı bu sessizliği iyimser yorumlar: “Henüz teknolojimiz yetersiz”, “Belki de yaşam çok nadir”. Ancak Çinli bilim kurgu yazarı Cixin Liu, Üç Cisim Problemi serisinde (özellikle ikinci kitap Karanlık Orman‘da) bu sessizliğe kan donduran bir açıklama getirdi.
Ya sessizlik bir yokluk değil, bir strateji ise? Ya evrendeki herkes, bir sebepten dolayı ölümüne susuyorsa?
Kozmik Sosyolojinin Acımasız Kuralları
Cixin Liu, teorisini “Kozmik Sosyoloji” dediği iki temel aksiyoma dayandırır. Bu kurallar, evrensel medeniyetlerin davranışlarını belirler:
- Hayatta Kalmak Temel İhtiyaçtır: Her medeniyetin birincil amacı varlığını sürdürmektir.
- Kaynaklar Sınırlıdır ama Medeniyetler Büyür: Evrendeki toplam madde miktarı sabittir, ancak medeniyetler (nüfus ve enerji ihtiyacı olarak) katlanarak büyür.
Bu iki kural bir araya geldiğinde sonuç kaçınılmazdır: Çatışma. Bir galakside iki medeniyet karşılaştığında, birbirlerine güvenmeleri imkansızdır.
[Link: Kardashev Ölçeği: Evrensel Medeniyetlerin Enerji Savaşı]
Şüphe Zinciri ve Teknolojik Patlama
Neden “Merhaba, barış içinde geldik” diyemiyoruz? Buna “Şüphe Zinciri” (Chain of Suspicion) denir.
Karşıdaki medeniyetin iyi niyetli olup olmadığını bilemezsin. İyi niyetli olsalar bile, onların senin hakkında ne düşündüğünü bilemezsin. Senin onlara saldıracağını düşünüp, önleyici bir saldırı yapabilirler. Bu sonsuz bir paranoya döngüsüdür.
Daha da kötüsü “Teknolojik Patlama” riskidir. Bugün senden daha ilkel olan bir medeniyet (örneğin biz), 200 yıl içinde bir teknoloji sıçraması yaşayıp senin için tehdit haline gelebilir.
Risk bu kadar büyükken, bir kozmik komşuya “şans vermek” mantıklı değildir. En güvenli (ve tek rasyonel) strateji şudur: Bir medeniyet tespit ettiğin an, onu yok et. Soru sorma, iletişim kurma. Sadece tetiği çek.
Avcı ve Ateş Böceği Metaforu
İşte Karanlık Orman teorisinin özü budur:
“Evren karanlık bir ormandır. Her medeniyet, ağaçların arasında hayalet gibi süzülen, yolunu kapatan dalları gürültü yapmadan ayıran, nefesini bile tutmaya çalışan silahlı bir avcıdır.
Bu ormanda cehennem başkalarıdır. Hayatın kendisi bir tehdittir. Bu ormandaki avcının tek bir kuralı vardır: Eğer başka bir hayat belirtisi (başka bir avcı, bir melek veya masum bir bebek) görürse, yapabileceği tek bir şey vardır: Ateş etmek ve yok etmek.
Bu ormanda kimse aptal değildir. Eğer birisi ateş yakıp yerini belli ederse, ormandaki tüm namlular o yöne döner.”
Biz insanlar ne yapıyoruz? 100 yıldır radyo dalgalarıyla ormanda bağırıyoruz. Voyager sondalarına yerimizi gösteren haritalar koyup gönderiyoruz. Arecibo mesajıyla “Buradayız!” diye haykırıyoruz.
Biz, karanlık ormanda ateş yakıp dans eden aptal bir kabile gibiyiz. Ve sessizliğin sebebi, avcıların yerimizi tespit etmiş olması ve silahlarını doğrultmakla meşgul olmaları olabilir.
METI Projeleri: Kozmik İntihar mı?
Bilim dünyasında METI (Messaging Extraterrestrial Intelligence) yani “Uzaylılara Mesaj Gönderme” projeleri büyük bir tartışma konusudur.
Stephen Hawking gibi vizyonerler, bu konuda bizi defalarca uyardı: “Gelişmiş bir medeniyetle karşılaşmak, Amerika yerlilerinin Kristof Kolomb ile karşılaşması gibi olabilir. Ve bu, yerliler için hiç iyi sonuçlanmamıştı.”
Eğer Karanlık Orman teorisi doğruysa, uzaya gönderdiğimiz her kasıtlı sinyal, bir davetiye değil, bir intihar mektubudur.
Tip II veya Tip III bir medeniyet için (Kardashev ölçeğinde), güneş sistemimizi yok etmek, bir insanın sinek ilacı sıkması kadar kolay ve vicdani yükü olmayan bir eylem olabilir. Kötü oldukları için değil, sadece ormanın kuralı bu olduğu için.
Sonuç: Sessizlik Bir Erdemdir
Gökyüzüne baktığınızda gördüğünüz o sonsuz sessizlik, belki de boşluğun değil, korkunun ve disiplinin sesidir. Evrendeki trilyonlarca medeniyet, hayatta kalmanın tek yolunun “susmak ve saklanmak” olduğunu acı bir şekilde öğrenmiş olabilir.
Belki de biz, evrenin henüz “büyümemiş”, tehlikenin farkında olmayan gürültücü çocuklarıyız. Ve belki de artık çeneminizi kapatma vaktimiz gelmiştir.
Çünkü ormanda bir çıtırtı duyduğunuzda, yapmanız gereken son şey “Kim var orada?” diye bağırmaktır.
❓ Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1. Karanlık Orman gerçek bir bilimsel teori mi? Hayır, bu bir bilim kurgu (spekülatif felsefe) teorisidir. Ancak oyun teorisi, sosyoloji ve evrimsel biyoloji prensiplerine dayandığı için birçok bilim insanı tarafından ciddiye alınır ve Fermi Paradoksu’na en mantıklı (ama en korkunç) çözümlerden biri olarak görülür.
2. Uzaylılar bizim radyo ve TV yayınlarımızı zaten duymuyor mu? Günlük yayınlarımız (TV, radyo) uzayda çok hızlı zayıflar ve kozmik gürültüye karışır. Birkaç ışık yılı öteden bunları ayrıştırmak zordur. Karanlık Orman teorisindeki asıl tehlike, Arecibo mesajı gibi yüksek güçlü, odaklanmış ve kasıtlı “Biz Buradayız” sinyalleridir.
3. Başka bir açıklama olamaz mı? Elbette. Belki yaşam çok nadirdir, belki de “Büyük Filtre”yi geçemeyip kendilerini yok ediyorlardır. Karanlık Orman sadece bir olasılıktır, ancak en paranoyak olanıdır.
[Link: Büyük Filtre (The Great Filter): İnsanlık Kozmik Elemeyi Geçti mi?]
Dış Link Önerisi: Cixin Liu – The Dark Forest (Kitap İncelemesi) – Fermi Paradoksu üzerine detaylı bir Kurzgesagt videosu
