Milyarderler bize bir rüya satıyor. “Dünya hasta,” diyorlar. “İklim krizi, nükleer savaş riski, kaynakların tükenmesi… İnsanlığın bir yedeğe (backup) ihtiyacı var.”
Bu yedek sürücü Mars. Elon Musk, 2050 yılına kadar Mars’ta 1 milyon kişilik bir şehir kurmayı hedefliyor. Kulağa harika geliyor, değil mi? Star Trek gibi. Bilimin zaferi, insanlığın yıldızlara yükselişi…
Ancak parlak roketlerin ve CGI animasyonların arkasında konuşulmayan karanlık bir gerçek var. Mars’a gitmek, bir “Özgürlük Bileti” olmayabilir. Tam tersine; insanlık tarihinin gördüğü en acımasız kölelik sisteminin başlangıcı olabilir.
Oraya gittiğinizde, geri dönüş biletiniz olmayacak. Sadece bu da değil; biyolojiniz, ekonominiz ve aldığınız nefes bile bir şirketin malı olacak.
Oksijen Kapitalizmi: Nefes Almak İçin Çalış
Dünya’da fakir olabilirsiniz, evsiz olabilirsiniz, aç kalabilirsiniz. Ama kimse gelip burnunuzu tıkayıp “Paran bitti, artık nefes alamazsın” diyemez. Hava bedavadır.
Mars’ta hava bir üründür. Suyu arıtmak, oksijeni üretmek, sıcaklığı korumak… Bunların hepsi devasa enerji ve maliyet gerektirir. Mars kolonisi bir demokrasi olmayacak; bir Şirket Yönetimi (Corporatocracy) olacak.
Sistemi işleten şirket (SpaceX veya başkası), havanın vanasını elinde tutan Tanrı gibidir.
- Grev mi yapmak istiyorsunuz? Vanayı kısarlar.
- Sendika mı kuracaksınız? Oksijen kotonuzu düşürürler.
- Yönetimi mi eleştirdiniz? Kapı dışarı edilirsiniz (ki bu 2 dakika içinde ölüm demektir).
Arnold Schwarzenegger’in Total Recall filmindeki senaryo, bilim kurgu değil, Mars’ın kaçınılmaz iktisadi gerçeğidir.
Tek Yönlü Bilet: Biyolojik Hapishane
Diyelim ki Mars’a gittiniz, 5 yıl çalıştınız, borcunuzu ödediniz ve Dünya’ya dönmek istediniz. Kötü haber: Dönemezsiniz. Şirket izin verse bile, vücudunuz izin vermez.
Mars’ın yerçekimi Dünya’nın %38’i kadardır. Orada geçen birkaç yıl içinde kemikleriniz erir, kaslarınız zayıflar, kalbiniz küçülür. Vücudunuz düşük yerçekimine adapte olur. Eğer Dünya’ya dönerseniz, Dünya’nın güçlü yerçekimi sizi ezer. Kendi ağırlığınız altında kemikleriniz kırılır, kalbiniz kan pompalamakta zorlanır.
Mars’a adım attığınız an, biyolojik olarak Dünya vatandaşı olmaktan çıkarsınız. Bu, gezegen çapında bir ev hapsidir. Artık oraya aitsiniz. Sonsuza kadar.
[Link: Tasarım Bebekler: Mükemmel İnsanı Yaratmak Tanrı’ya Savaş Açmak mı?]
Modern Kölelik: Borçlandırılmış İşçilik (Indentured Servitude)
Mars’a gitmenin maliyeti kişi başı yaklaşık 100.000 – 500.000 Dolar olacak. Çoğu insanın bu parası yok. Peki Elon Musk ne öneriyor? “Borçlanarak gelebilirler ve borçlarını Mars’ta çalışarak ödeyebilirler.”
Bu sistemin tarihsel bir adı var: Indentured Servitude (Sözleşmeli Kölelik). 17. ve 18. yüzyılda Amerika’ya giden Avrupalı fakirler de böyle gitmişti. “Beni gemiye al, karşılığında tarlanda 7 yıl bedava çalışayım.”
Ama Mars’ta işler daha zor. Çünkü Dünya’daki gibi kaçıp ormana saklanamazsınız. Tüm yaşam destek üniteniz şirkete bağlıyken, o borç hiç bitmeyebilir. “Oksijen masrafın, yemek masrafın, kıyafet kiran…” derken, kendinizi torunlarınızın bile ödeyeceği bir borç sarmalında bulabilirsiniz. Bu, Tekno-Feodalizm‘in zirvesidir.
[Link: Tekno-Feodalizm: Dijital Lordlar ve Veri Köleliği Çağı]
Hukuksuz Bölge: Uzayda Kimsenin Çığlığını Yargıçlar Duymaz
Şu anki Uluslararası Uzay Hukuku (1967 Dış Uzay Anlaşması) çok yetersizdir. Mars’ta bir suç işlenirse hangi ülkenin kanunu geçerli olacak? Cevap: Hiçbiri.
Elon Musk, Starlink kullanıcı sözleşmesine şimdiden şu maddeyi ekledi:
“Mars’ta verilen hizmetler için Dünya hükümetlerinin otoritesini veya egemenliğini tanımıyoruz. Anlaşmazlıklar, Mars’ta kurulacak özerk yönetim ilkelerine göre çözülecektir.”
Yani? Yani şirket kendi kanununu yazar. Mars, milyarderlerin Dünya’daki etik kurallardan (işçi hakları, insan deneyleri yasaları, vergiler) kaçıp kendi krallıklarını kurdukları bir “Vahşi Batı” olabilir.
Psikolojik İşkence: Fanus Hayatı
Mars fotoğrafları güzeldir ama gerçek hayat, penceresiz bir yeraltı sığınağında veya radyasyon korumalı bir kubbede geçecek. Dışarı çıkamazsınız. Rüzgarı yüzünüzde hissedemezsiniz. Okyanus sesi yok, kuş sesi yok. Sadece makinelerin uğultusu ve kırmızı toz.
İnsan psikolojisi buna ne kadar dayanabilir? Antarktika’daki araştırma üslerinde bile insanlar delirmenin eşiğine gelirken, dönmenin imkansız olduğu bir gezegende cinnet, depresyon ve intihar oranları ne olur? Mars kolonisi, insanlık tarihinin en büyük psikolojik deneyi olacak.
Sonuç: Ütopya mı, Distopya mı?
İnsanlığın çok gezegenli bir tür olması, hayatta kalmamız için (Büyük Filtre’yi aşmak için) zorunlu olabilir. Ama “nasıl” gideceğimiz, “gidebilmemizden” daha önemlidir.
Eğer Mars’a, Dünya’daki vahşi kapitalizmi, sömürüyü ve eşitsizliği götüreceksek; orası yeni bir cennet değil, sadece yeni bir cehennem olur. Kızıl Gezegen’e bakarken hayranlık duyun ama unutmayın: Oraya giden ilk gemilerde “yolcu” değil, muhtemelen “kargo” olacaksınız.
❓ Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1. Mars’ı dünyalaştırmak (Terraforming) mümkün mü? Teorik olarak evet, ama binlerce yıl sürer. Kutuplardaki buzulları eritip atmosfer yaratmak bugünün teknolojisiyle imkansıza yakındır. Yani o “yeşil Mars” hayalini bizim torunlarımız bile göremeyecek.
2. Mars’ta su var mı? Evet, buz halinde su var. Ancak bu suyu çıkarmak, eritmek ve içilebilir hale getirmek devasa bir sanayi gerektirir. Su, altından daha değerli olacaktır.
3. Elon Musk orada başkan mı olacak? Resmi unvanı ne olur bilinmez ama fiili olarak “İmparator” olabilir. Çünkü roketler onun, uydular onun, yaşam destek üniteleri onun. Altyapıyı kontrol eden, toplumu kontrol eder.
Dış Link Önerisi: SpaceX Mars Planı Resmi Sayfası
